h Dolar 8,6696 %-0.14
h Euro 10,2975 %-0.14
h Altın (Gr) 498,76 %0,01
h BIST100 1.392,64 %1.16
h Bitcoin 292356 %-5.36644
Balıkesir 26°
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • istanbul
  • izmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
a
  • Balıkesir Medya
  • Gündem
  • Menemen olayı nedir? Menemen olayı tarihi! Menemen olayı sonuçları! Kubilay olayı nedir?

Menemen olayı nedir? Menemen olayı tarihi! Menemen olayı sonuçları! Kubilay olayı nedir?

Menemen olayı sonrası sinema, müzikler, idam ve mahpus cezaları verildi. Pekala, Menemen olayı nedir? Menemen olayı tarihi! Menemen olayı sonuçları! Kubilay olayı nedir?

MENEMEN OLAYI NEDİR

Menemen Olayı ya da Kubilay Olayı, 23 Aralık 1930 günü, İzmir‘in Menemen ilçesinde, askerliğini yedek subay olarak yapmakta olan Öğretmen Mustafa Fehmi Kubilay’ın ve yardımına koşan bekçiler Hasan ve Şevki’nin şeriat isteyen bir küme tarafından öldürülmesi. Şeriat ile laiklik ortasındaki çabayı vurgulaması açısından Cumhuriyet tarihinin kıymetli olaylarından biri kabul edilir. Olayların akabinde bölgede sıkıyönetim ilan edilmiş, General Mustafa Muğlalı başkanlığında kurulan Divanıharp’te failler -idam dâhil- çeşitli cezalara çarptırılmıştır.

MENEMEN OLAYI TARİHİ!

23 Aralık 1930 sabahı Manisa’dan Menemen’e gelen dördü silahlı altı kişi, bir mescitten aldıkları yeşil sancağı sabah namazından sonra ilçe meydanına dikerek silah zoruyla etraflarına adam toplamaya çalıştılar. Sarıklı ve cübbeli bu bireylerin, Pir Esat’ın Manisa’da Nakşibendi tarikatını yaymakla görevlendirdiği Laz İbrahim tarafından yönlendirildiği argüman edilir.

Halkın katılmasıyla isyancı küme kısa vakitte büyüdü. Birinci aksiyoncular ortasında, Giritli Derviş Mehmet, Şamlı Mehmet, Sütçü Mehmet Emin, Nalıncı Hasan ve Küçük Hasan vardı. Derviş Mehmet cemaate kendini mehdi olarak tanıttı ve dini muhafazaya geldiklerini söyledi. Artlarında 70 bin kişilik halife ordusu olduğunu, öğlen saatlerine kadar şeriat bayrağı altında toplanmayanların kılıçtan geçirileceğini söyledi.

Aksiyoncular meydana diktikleri ve şeriat sancağı olarak isimlendirdikleri yeşil bayrağın etrafında dönmeye, tekbir getirmeye ve zikretmeye başladılar. “Şapka giyen kafirdir. Yakında yeniden şeriata dönülecektir.” diye bağırarak bir isyan hareketi başlattılar. Bayrağın altından ahaliden birtakım şahısları geçirdiler. Bunlar ortasında fabrikada personeli Hayimoğlu Jozef üzere gayrimüslimler de vardı. Harekete katılan vatandaşların bir kısmının halife ordusunun geleceği tasasıyla boyun eğdiği tez edilir.

MENEMEN OLAYI SONUÇLARI

Güvenlik güçlerinin müdahalesi

Olayların ilçedeki askeri birlikte duyulması üzerine alay kumandanı, yedek subay Kubilay’ı bir manga askerle birlikte olay yerine gönderdi. Kubilay askerlerin yanından ayrılarak tek başına aksiyoncuları ortasına girdi ve teslim olmaya ikna etmeye çalıştı. Silahlı eylemcilerden biri ateş ederek Kubilay’ı yaraladı. Bunu gören askerler ateşle karşılık verdiler lakin tüfeklerinde öldürücü tesiri olmayan hareket fişekleri vardı. Elebaşlarından Derviş Mehmet “Bana kurşun işlemiyor.” diyerek halkı kutsal bir görevi olduğuna ikna etmeye çalıştı.[kaynak belirtilmeli]

Kubilay yaralı halde uzaklaşarak cami avlusuna sığındı fakat Derviş Mehmet ve arkadaşları peşinden geldiler. Derviş Mehmet, çantasını açıp testere ağızlı bağ bıçağını çıkardı ve Kubilay’ın başını vücudundan ayırdı.[kaynak belirtilmeli]

Kesik başı yeşil bayrağın sopasına dikmeye çalıştılar lakin başaramadılar. Bunun üzerine kesik başı bayrağın sopasına iple bağladılar. Olay yerine sonradan gelen Bekçi Hasan ateş edip kümeden birini yaraladı lakin açılan ateş sonucu o da öldü. Arkadaşının yardımına koşan Bekçi Şevki de açılan ateş sonucu öldü.[kaynak belirtilmeli]

Olay yerine gelen destek birliklerin “Teslim ol!” davetine uymayan aksiyoncular ile askerler ortasında çatışma çıktı. Göstericilerden Derviş Mehmet de dâhil kimileri öldü. Kaçmaya çalışan elebaşları ve hareketçilerin hepsi tutuklandı.

Olayın Ankara’da duyulması

Kubilay Olayı, genç Türkiye Cumhuriyeti’nin 1925’teki Pir Said İsyanı’ndan sonra şahit olduğu kıymetli olaylardan biridir.

Dört gün sonra, 27 Aralık 1930 günü Dolmabahçe Sarayı’nda Mustafa Kemal Atatürk’ün başkanlığında bu hususta bir toplantı yapıldı. 28 Aralık 1930’da orduya gönderdiği başsağlığı telgrafında, “mürtecilerin gösterdiği vahşet karşısında Menemen’deki ahaliden kimilerinin alkışla tasvipkâr bulunmalarının bütün cumhuriyetçi ve vatanperverler için utanılacak bir hadise” olduğunu belirtti.

Sıkıyönetim ve mahkeme süreci

31 Aralık 1930 günü Menemen ilçesi ile Manisa ve Balıkesir’in merkez ilçelerinde 1 Ocak 1931’den itibaren 1 ay müddet ile Fahrettin Altay komutasında sıkıyönetim ilan edildi ve 1. Kolordu Kumandan Vekili General Mustafa Muğlalı başkanlığında bir Divanıharp kuruldu.[kaynak belirtilmeli]

7 Ocak 1931’de bu sefer İzmir’de yeniden Mustafa Kemal Paşa başkanlığında ikinci bir toplantı yapıldı. Olaya direkt yahut dolaylı katılan 105 sanık; anayasayı cebren tağyir, aksiyona iştirak ve azmettirme; Derviş Mehmet’in mehdilik teziyle harekete geçtiğini bildikleri halde vaktinde hükümete haber vermeme yahut tekkelerin seddinden sonra tarikat ayini icra ettikleri suçlamalarıyla 15 Ocak 1931’den itibaren Divanıharp’te yargılanmaya başlandı.[kaynak belirtilmeli]

İzmir’in Menemen ilçesi

24 Ocak 1931 günü iddianame okundu ve 29 Ocak’ta mahkeme 36 (ölmüş olan bir sanık ile birlikte 37) kişinin idama mahkûm edilmesine, 40 kişinin sorumsuzluğu nedeniyle salıverilmesine, 27 sanığın beraatine, 41 bireye çeşitli mahpus cezaları verilmesine hükmetti ve karar Meclis’in onayına sunuldu. İdam mahkumlarının altısı küçük yaşta olduğundan cezaları ağır mahpusa çevrildi. TBMM Adalet Divanı ayrıyeten iki idamlığın cezasını iki yıl mahpusa çevirdi.[kaynak belirtilmeli]

Öteki 28 idam mahkûmu, 3 Şubat 1931 gecesi Menemen’de idam edildi. Kimileri Kubilay’ın başının kesildiği yerde asıldı. Mahkûmlardan biri idam sehpasının önünden kaçtı. İki hafta sonra yakalandı ve sonraki gün idam edildi.

Sıkıyönetim, 28 Şubat 1931’de Manisa ve Balıkesir’den, 8 Mart 1931’de de Menemen’den kaldırıldı.

YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Sıradaki haber:

Marmara Denizi’nde 79 yıl önce batan Kurtuluş gemisi anısına tören yapıldı

HIZLI YORUM YAP

r

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.